Faza: projekt konkursowy 2025r, III nagroda.
Zespół autorski: Ewelina Siestrzewitowska, Mateusz Gierszon, Emilia Słonka, Weronika Trelka, Martyna Jamrozik, (EMA STUDIO), Anna Becker, Katarzyna Mucha, Edyta Wojciechowska-Urbanek
standard energetyczny: – energooszczędny
dodatkowe: dach zielony, mała retencja, bioróżnorodność, inkluzywność przestrzeni, recykling materiałów budowlanych
1. OPIS ROZWIĄZAŃ IDEOWYCH
.
a. KOMPOZYCJA PRZESTRZENNA I IDEA GŁÓWNA
Projektowane połączenie górnego i dolnego odcinka ulicy Karowej nowym założeniem daje unikalną możliwość przywrócenia miastu fragmentu jej brakującego krajobrazu. Nawiązanie do jej dawnego, wąwozowego charakteru, traktujemy jako historyczną tożsamość miejsca, która jest dla nas punktem wyjścia dla współczesnej interpretacji.
Nie odtwarzamy przeszłości, lecz czerpiemy z niej, by stworzyć przestrzeń o unikalnym nastroju, dającą poczucie wytchnienia i chłodu w cieniu drzew.
Główną ideą koncepcji miejsca jest więc przestrzeń odpoczynku od zgiełku miasta, chwilowego wytchnienia na trasie Wisła – Krakowskie Przedmieście w zaciszu zieleni, subtelnie nawiązującej do historycznego, wąwozowego charakteru miejsca. Nie budujemy kolejnego obiektu infrastruktury, ale odzyskaną topografię miejsca. Nowa Karowa staje się zieloną bramą do Skarpy Warszawskiej, enklawą wytchnienia i wielofunkcyjną przestrzenią publiczną, która łączy centrum miasta z rzeką. To połączenie to nie tylko ścieżka i schody, ale wielopoziomowe doświadczenie przestrzenne, które uspokaja zgiełk metropolii i zaskakuje wlewającą się ze strony Skarpy bujną zielenią, będącą jej wizytówką. Zamierzeniem jest powstanie radykalnie inkluzywnej, wrażliwej na historię i odpowiadającej na wyzwania klimatyczne bramy warszawskiej Skarpy
W celu realizacji tej idei proponujemy ukształtowanie nowego fragmentu jako łagodnej skarpy nasypanej pomiędzy istniejącymi, zachowanymi bocznymi skarpami i w cieniu ich drzew. Nowa łagodna skarpa, wypełniona bujną zielenią, zagospodarowana została jako wielopoziomowe miejsce spacerów, odpoczynku oraz spędzania wolnego czasu. Jest ona osią kompozycji, pomiędzy istniejącymi, skarpami bocznym: zieloną skarpą północną i południowa skarpa ul. Karowej. Na tej nowej topografii osadzamy kluczowe elementy programu: – Ścieżki i schody terenowe. Łagodne, mineralne ścieżki spacerowe o spadku pozwalającym na użytkowanie przez każdego, wiją się pomiędzy różnorodnymi nasadzeniami charakterystycznymi dla przestrzeni wąwozowych i
nadwodnych oraz rozrzuconymi w zieleni miejscami do siedzenia. Wszystko przecinają schody terenowe, miejscowo i nieregularnie poszerzane o podesty, siedziska i ławki. – Taras widokowy. Lekka, subtelna forma niewielkiego tarasu nadwiesza się nad nową skarpą. Wysunięcie go daleko przed korony istniejących drzew pozwala ocalić cenny i zacieniający miejsce drzewostan, jednocześnie otwierając spektakularny, charakterystyczny dla Warszawy widok na Skarpę, Pragę, Wisłę, i jej nową kładkę pieszą. Taras, widoczny z daleka, staje się nowym punktem orientacyjnym, zachęcającym do eksploracji obu kierunków: bulwarów wiślanych i Krakowskiego Przedmieścia. Formę tarasu przewidujemy jako prostą, subtelną i lekką, aby nie
przytłaczać całości założenia oraz jej historycznej tożsamości.
– Ciek wodny-fontanna. Bieg strumyka rozpoczyna się na górze skarpy, a kończy fontanną posadzkową na placu dolnym, spajając nowy fragment terenu i wzmacniając ideę projektu jako enklawy odpoczynku.
– Promenada Pieszo-Rowerowa. Spoiwem całej kompozycji jest komfortowa promenada, która łączy kładkę na Wiśle i bulwary z Krakowskim Przedmieściem. Prowadzi ona przez nowy plac miejski u podnóża „ślimaka”, na osi budynku BBN, stanowiąc przedłużenie osi górnego odcinka Karowej i kierując pieszego do nowej windy skośnej. W ten sposób promenada zszywa kompozycyjnie wszystkie poziomy założenia w jedną, spójną całość.
– Dwupoziomowość nowego fragmentu ulicy Karowej została wykorzystana aby wzmocnić wielofunkcyjność założenia. Dolny poziom powstałego założenia proponuje się przeznaczyć na miejsce rekreacji i zabaw lub aktywności sportowej. Perforowana płyta nowego fragmentu zapewnia przyjemne doświetlenie dolnego poziomu, a okrągłe kształty i różne wielkości otworów zapewniają różnorodne atrakcje
Koncepcja opiera się na głębokim szacunku dla zastanych elementów historycznych. Zachowujemy oryginalny układ skarp wiaduktu, osie jezdni oraz cenne nawierzchnie historyczne. Zawężenie jezdni pozwala nam na wtórne wykorzystanie odzyskanej kostki brukowej m.in. na ścieżkach rowerowych czy placu przy kawiarni na pośrednim poziomie wiaduktu ul. Karowej. Kluczowym gestem projektowym jest zachowanie skarpy wiaduktu od strony nowego założenia bez jakiejkolwiek ingerencji. W tym celu projektujemy nową przeciwskarpę. Powstałe w ten sposób naturalne zagłębienie staje się korytem dla cieku wodnego z zamkniętym obiegiem wody, który aktywizuje przestrzeń i poprawia mikroklimat, jednocześnie nie zagrażając historycznej strukturze.
.
b. ROZWIĄZANIA FUNKCJONALNE
Koncepcja miejsca opiera się na kilku poczynionych założeniach, wynikających z opisanej powyżej idei:
1) Zielona enklawa wypoczynku i aktywności.
Połączenie górnego i dolnego odcinka Karowej przewidziano jako przestrzeń spotkań, odpoczynku i aktywności w zieleni i naturze, jako odzwierciedlenie cech charakterystycznych dzielnicy Powiśle. Zieleń rozmieszczona jest w sposób nie zaburzający osi widokowej ulicy i widoku na skarpy ul. Karowej, ukształtowanie terenu i atrakcyjne przestrzenie zachęcają dorosłych do spaceru, a dzieci do zabawy wśród zieleni.
Zaprojektowanie windy skośnej częściowo w tunelu umożliwia otwarcie przestrzeni na istniejącą, intensywnie zadrzewioną skarpę w północnej części terenu, co nadaje tej przestrzeni szczególnego, naturalnego charakteru.
2) Aktywizacja miejsca
Widoczny z daleka taras widokowy, wysunięty przed korony drzew oraz charakterystyczny rysunek schodów będą zachęcać spacerowiczów kładki i bulwarów wiślanych do podejścia bliżej. Nowa, atrakcyjna promenada poprowadzi ich natomiast z nad Wisły prosto do nowego miejsca spotkań. Nowy plac miejski u podnóża projektowanej skarpy zachęci kawiarnią, cieniem drzew, różnego rodzaju miejscami do siedzenia, atrakcjami wodnymi oraz przyjemnym widokiem do wypoczynku na przestrzeni nowej skarpy. Duża ilość miejsc do siedzenia, atrakcyjny plac oraz odpowiednio zakomponowana zieleń umożliwiają organizację wydarzeń artystycznych i imprez plenerowych.
3) Uniwersalność i inkluzywność miejsca
Zaprojektowana przestrzeń dostępna będzie w całości dla osób w każdym wieku, w tym osób niepełnosprawnych lub o ograniczonej sprawności, a także rodzin z małymi dziećmi i wózkami. Ścieżki spacerowe wijące się po skarpie mają spadek dostosowany do wózków dziecięcych, inwalidzkich oraz osób starszych (max. 5% spadku). Duża ilość zieleni, w szczególności wyższej na bocznych skarpach i niższej w centrum założenia będzie dawać poczucie przytulności, spokoju i wyciszenia, umożliwiając odpoczynek od zgiełku miasta w szczególności osobom o podwyższonych potrzebach w tej kwestii. Dzięki wielopoziomowości założenia została również przewidziana duża przestrzeń do zabawy i rekreacji najmłodszych lub aktywności sportowej osób w różnym wieku. Poziomy terenu będą również powiązane skośną windą, łączącą dolny plac z górnym odcinkiem ulicy Karowej. Lokalizacja wejść na ścieżki spacerowe i do windy skośnej pozwala na łatwą decyzję, który sposób przemieszczani się wybrać.
4) Przestrzeń wielofunkcyjna
Zaprojektowana wielofunkcyjna przestrzeń, oferuje różnorodność miejsc i form odpoczynku, usługi gastronomiczne, możliwość organizacji wydarzeń miejskich, atrakcje dla dzieci.
Kawiarnia, zaprojektowana u podnóża nowego fragmentu skarpy, otwarta na nowy plac miejski spowoduje, że przestrzeń stanie się również atrakcyjnym miejscem spotkań. Zaprojektowanie jej w formie lekkiej, przeszklonej bryły umożliwia zachowanie wyciszającego, parkowego klimatu miejsca a zlokalizowanie jej z boku głównej osi założenia umożliwi zachowanie dużej ilości przestrzeni na organizację wydarzeń na placu.
Duża, wielopoziomowa strefa aktywności i relaksu zachęci rodziny z dziećmi do spędzania tam czasu. Perforowanie górnej płyty założenia umożliwia doświetlenie dolnego poziomu oraz zapewnienie w różnego rodzaju otworach wielu atrakcji – od hamakowych siatek do odpoczynku, przez mini-trampoliny, po zjeżdżalnie i siatkowe tunele do wdrapywania i podciągania.
Strumyk wody również tworzy przestrzenie do zabawy i chlapania dla dzieci zarówno w poziomie dolnym skarpy, jaki i na dolnym placu, chłodzi powietrze, a dzięki różnicy terenów spływająca woda tworzy przyjemny dla ucha szum, wzmacniając poczucie relaksu.
.
c. KOMUNIKACJA PIESZA I ROWEROWA
Projekt przewiduje poprawę komfortu i funkcjonalności traktów pieszych i rowerowych. Komunikację rowerową przewidziano jako szeroką promenadę dwukierunkową po południowej stronie ulicy Karowej w jej dolnym biegu oraz po obu stronach ulicy Karowej na „ślimaku”. W górnej części ulicy Karowej pas rowerowy połączony jest z pasem jezdni z uwagi na wąski przekrój pasa drogowego oraz zaprojektowane wyciszenie ruchu drogowego na tym odcinku. Ścieżka rowerowa na całej długości prowadzi wzdłuż szpaleru drzew, a w wielu fragmentach sąsiaduje z zielenią z obu stron.
Komunikacja piesza od strony Wisłostrady odbywa się promenadą otoczoną zielenią, szpalerami i skupiskami drzew, uzupełnioną miejscami do siedzenia i nastrojowym oświetleniem. Po dojściu do nowego placu u podnóża „ślimaka” ul. Karowej pieszy będzie miał do dyspozycji: (a) kontynuację spaceru promenadą a następnie wjazd skośną windą na plac górny, skąd przestrzenią typu woonerf dostanie się na Krakowskie Przedmieście, (b) spacer „ślimakiem”, gdzie przewidziano ciągi piesze po obu stronach zawężonej jezdni, (c) przejście przez plac a następnie spacer
schodami lub ścieżkami spacerowymi po nowej skarpie. Dzięki tak wielu możliwościom funkcjonalnego i komfortowego połączenia pieszego między dolnym i górnym odcinkiem ul. Karowej, przestrzeń ta będzie elastyczna i odporna na nieprzewidziane sytuacje, zmienne warunki i zakłócenia. Ciągi piesze w przestrzeni wiaduktu zaprojektowano wzdłuż szpalerów drzew, a w części pomiędzy dwiema
przestrzeniami zielonymi, w miejscach stromych oddzielone od stromej skarpy wysokimi krzewami dla zwiększeniapoczucia bezpieczeństwa (np. w przypadku spaceru z dziećmi). Zaproponowano przeznaczenie istniejącego lokalu pod wiaduktem na kawiarnię, tworząc przed nim szeroki plac miejski, zwężając jezdnię oraz łącząc go przestrzenią typu woonerf ze ścieżkami nowej skarpy, co spowoduje aktywizację i uatrakcyjnienie miejsca.
.
d. KOMUNIKACJA SAMOCHODOWA I PARKOWANIE POJAZDÓW
Komunikacja samochodowa została przewidziana bez drastycznych zmian funkcjonalnych, jednak z zawężeniem pasów ruchu do funkcjonalnego minimum. Jezdnia ulicy Karowej została zawężona na całej jej długości. Na wiadukcie Markiewicza szerokość pasów ruchu zawężono do 5m (2 x 2,5m) oraz zaprojektowano przylegające do niego pasy rowerowe o szer. 1,5m każdy (po obu stronach pasów dla ruchu ogólnego). Na łukach szerokość pasów ruchu ogólnego została poszerzona do 3m. W dolnym odcinku ulicy Karowej do szerokości pasów ruchu ogólnego
wynosić będzie 3-3,5m, natomiast w górnym jej odcinku 2,5m. Miejsca parkingowe zostały zachowane w ilości 20 w górnym odcinku ulicy oraz w ilości niezmienionej względem
istniejącej obecnie w dolnym odcinku ulicy. Parkowanie na długości tzw. „ślimaka” będzie niemożliwe. Dojazd do posesji Karowa 14/16 oraz BBN przewidziano jako przejazd fragmentem promenady na zasadach ruchu uspokojonego pieszo-jezdnego z identyfikatorem (strefa zamieszkania). Tą samą drogą dojeżdżać będą dostawy oraz obsługa strefy gastronomicznej, co będzie odbywać się w wyznaczonych godzinach porannych.
.
e. TOŻSAMOŚĆ PRZESTRZENI Z UWZGLĘDNIENIEM ELEMENTÓW HISTORYCZNYCH
Idea projektu w bardzo dużym stopniu wynika z potrzeby zachowania tożsamości miejsca oraz nawiązania do jego historii. Koncepcja przestrzeni spotkań i aktywności zagłębionej w zieleni i naturze, zaprojektowano jako odzwierciedlenie cech charakterystycznych dzielnicy Powiśle. Nawiązanie charakterem i nastrojem miejsca, zielenią oraz ukształtowaniem terenu (z zachowaniem istniejących skarp) do cech wąwozu i parowu, co wynika z historii ulicy Karowej.
Projekt zakłada pozostawienie bez ingerencji elementów historycznych – skarp wiaduktu, osi jezdni, oraz nawierzchni historycznych. Z uwagi na zawężenie jezdni przewidziano częściowe przełożenie nawierzchni brukowanej: na miejsca postojowe i wyniesienie jezdni w rejonie przejścia dla pieszych w dolnej części ul. Karowej, na poszerzenie placu przy kawiarni pod wiaduktem oraz na ścieżki rowerowe w obrębie „ślimaka” (po ich wyszlifowaniu).
Skarpa wiaduktu od strony nowego założenia pozostała w projekcie zachowana bez ingerencji. W tym celu zaprojektowano nową przeciwskarpę, a wytworzone zagłębienie pomiędzy nimi wykorzystano jako koryto strumyka. Ciek wodny jest jednak odsunięty od krawędzi skarpy, przewiduje się również zastosowanie rozwiązań technicznych, które zapobiegną ewentualnemu podmywaniu skarpy przez wodę strumyka. Zaprojektowana kawiarnia u podnóża skarpy została przewidziana jako niewielka, lekka forma z przeszklonymi ścianami i pochyłym lekkim zadaszeniem w celu jak najpełniejszego wyeksponowania znajdującej się za nią skarpy ślimaka.
Kręta ścieżka spacerowa wśród zieleni została zaprojektowana w uspokojonej, łagodnej geometrii, „chowająca się” pod głównym ciągiem pieszym – schodami i placem oraz zielenią, wykonana z nawierzchni mineralnych w odcieniach ziemistych w celu jej wizualnego wtopienia w tło oraz aby zapobiec jej dominacji w przestrzeni nowego założenia.
.
f. ROZWIĄZANIA PROEKOLOGICZNE, ENERGOOSZCZĘDNE, ZMNIEJSZAJĄCE KOSZTY EKSPLOATACJI
Projekt jest głęboko osadzony w zasadach zrównoważonego rozwoju, budując odporność miejsca na zmiany klimatyczne.
Wprowadzamy dużą ilość bujnej zieleni opartej wyłącznie na rodzimych, trwałych gatunkach, które nie wymagają intensywnej pielęgnacji. Projekt w maksymalnym stopniu chroni istniejący drzewostan, m.in. poprzez specjalne otwory w płycie nowej skarpy.
Kluczowym elementem jest gospodarka wodna. Projektujemy zamknięty obieg wody w strumyku i fontannie, zasilany z deszczówki. Przewidujemy także małą retencję w formie rozlewisk i ogrodów deszczowych z odpowiednią roślinnością.
Dla poprawy mikroklimatu, oprócz strumyka i bujnej zieleni, projektujemy zielony dach na pawilonie kawiarni oraz system rozpylania mgiełki wodnej spod tarasu widokowego w gorące dni.